İsrailBaşbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Cuma günüSomali’den 1991 yılında tek taraflı olarak ayrıldığını ilan edenSomaliland’ı“bağımsız ülke”olarak tanıdıklarını açıklaması,dünyada tepkilerin odağında olurken bu kararın sadece diplomatik bir adım olmadığı, perde arkasında kritik bir planın olduğu öne sürüldü.
‘PLANIN BİR PARÇASI’
Somali basınındanHiraan’ınaktardığına göre bugüne kadar Birleşmiş Milletler üyesi hiçbir ülke tarafından tanınmayan Somaliland’a verilen builk resmi tanıma, İsrail’inAfrika Boynuzu’na yönelikdaha derin ve çok katmanlı bir planının parçasıolarak yorumlanıyor. Türkiye dahil birçok ülke kararı kınarken, tanımanın zamanlaması “tesadüf mü, stratejik bir hamle mi?” sorusunu gündeme taşıdı.
‘KÜRESEL DENGELERDE KIRILMA NOKTASI’
Afrika Boynuzu’nda Somali’nin kuzeyinde yer alan Somaliland, 1991’de iç savaş sonrası merkezi yönetimle bağlarını kopararak bağımsızlığını ilan etti. Kendi yönetimi,güvenlikgüçleri ve kurumları olmasına rağmen uluslararası hukukta hala Somali’nin parçası sayılıyor. Bu nedenle İsrail’in kararı Somali basınında yalnızca Somaliland için değil,küresel dengeler açısından da kırılma noktasıolarak değerlendirildi.
‘ASIL HEDEFİN ÜZERİNİ ÖRTEN DİPLOMATİK BİR ÇERÇEVE’
Netanyahu ile Somaliland lideri arasında imzalanan karşılıklı tanıma belgesiyle İsrail, Somaliland’ı tanıyanilk devletoldu. Netanyahu bu adımı Abraham Anlaşmaları’yla ilişkilendirerek tarım, sağlık veteknolojialanlarında iş birliği mesajı verdi. Ancak güvenlik çevrelerine göre bu açıklamalar,asıl hedefin üzerini örten diplomatik bir çerçeveniteliğinde.
‘FÜZE SİSTEMLERİ KONUŞLANDIRILABİLİR’
Uzmanlara göre İsrail’in odağında Somaliland’ınjeostratejik konumuvar. Bölge, Kızıldeniz’in kilidi olarak görülen Bab el-Mandeb Boğazı’na yakınlığıyla öne çıkıyor. Gazze’deki İsrail ablukası ve Yemen’deki Husilerin saldırıları, bu hattı küresel ticaret için kırılgan hale getirdi.
İddialar ise daha ileri gidiyor. İsrail’in Somaliland kıyı şeridinifüze sistemleri, radarlar ve ileri gözetleme unsurlarıiçin potansiyel bir konuşlanma alanı olarak değerlendirdiği öne sürülüyor. İsrailli yetkililer ve güvenlik analistleri, Somaliland ile kurulacak bağları açıkça Kızıldeniz güvenliği, Husi faaliyetlerinin izlenmesi ve deniz ticaret yollarının kontrolüyle ilişkilendiriyor. Bu yaklaşım, ABD’li bazı milletvekillerinin tanınmayı savunurken kullandığı gerekçelerle de örtüşüyor.
‘GAZZELİLERİ SOMALİLAND’A MI YERLEŞTİRİLECEK?’
Zamanlamayı daha da tartışmalı hale getiren bir diğer başlık iseAğustos ayında gündeme gelen iddialar. Buna göre İsrail, Gazze Şeridi’ndeki Filistinlilerin başka ülkelere yerleştirilmesine yönelik planlarında Somaliland’ı olası adreslerden biri olarak masaya yatırdı. Resmen doğrulanmayan bu iddialar, tanıma kararının ardından yeniden gündeme geldi.
‘ÜLKE EGEMENLİĞİ HEDEF ALINIYOR’
Somali merkezi hükümeti, İsrail ile imzalanan tanıma belgesinihukuken geçersizilan etti.Mogadişu yönetimi, Somaliland’ın Somali’nin ayrılmaz parçası olduğunu ve bu tür adımların ülkenin egemenliğini hedef aldığını savunuyor.
‘DENİZ GÜVENLİĞİ AÇISINDAN KİLİT NOKTA’
Öte yandan Somaliland’ın ana limanı Berbera, Aden Körfezi’ne açılan konumuyla stratejik öneme sahip. Birleşik Arap Emirlikleri’nin liman ve Etiyopya bağlantılı koridor için yaptığı büyük yatırımlar, bölgeyi askeri ve lojistik açıdan cazip hale getirdi. Analistler, Berbera’nındeniz gözetimi ve güvenlik iş birliği açısından kilit nokta olduğunu vurguladı.
‘AFRİKA BOYNUZU’NDA SATRANÇ TAHTASI’
Bununla birlikte ABD ve Çin’in Cibuti’de askeri üsleri bulunurken, Türkiye Mogadişu’daki en büyük denizaşırı üssüyle sahada yer alıyor. BAE Berbera’da, İsrail ise şimdi diplomatik tanıma yoluylaoyuna yeni bir hamleekliyor. Bu tablo, uzmanlara göre Afrika Boynuzu’nda güç mücadelesinin daha da sertleşeceğine işaret ediyor.
‘DİPLOMATİK KİLİT KIRILDI’
İsrail’in Somaliland’ı tanıması, bölgenin statüsünü bir gecede değiştirmiyor. Ancak analistlere göre bu adım, otuz yılı aşkın diplomatik kilidi kırarken,askeri konuşlanma ve füze iddialarıyla birlikteAfrika Boynuzu’nun gelecekteki güvenliğinde soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
