Türkiye’nin kutup çalışmaları, 2017’de İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Kutup Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi koordinasyonunda düzenlenen ilk ulusal seferle profesyonel bir boyut kazandı. Bu adım, Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü (KARE) koordinasyonunda ulusal bir devlet politikasına dönüştürüldü.
Projeler, Uluslararası Antarktika Araştırmaları Bilimsel Komitesi Başkan Yardımcılığı görevini üstlenen Prof. Dr. Burcu Özsoy öncülüğünde yürütülüyor. Bugüne kadar tamamlanan 9 ulusal sefer ve planlanan 10’uncu sefer ile Türkiye, bölgede kesintisiz bilimsel veri toplayan sayılı ülkeler arasında yerini sağlamlaştırıyor.
HORSESHOE ADASI’NDA KALICI ÜS PROJESİ
Türkiye’nin Antarktika’daki en stratejik adımı, Horseshoe Adası’nda kurulan kamp yerleşkesinin bilim üssüne dönüştürülmesi projesi oldu. Bu üs, yalnızca bir bina inşası değil; Türkiye’nin Antarktika Antlaşmalar Sistemi’nde “Danışman Ülke” statüsüne geçişi için kritik bir anahtar niteliği taşıyor. Üs sayesinde Türk bilim insanları yıl boyunca kıtada kalarak iklim değişikliği, jeoloji ve deniz bilimleri alanında kesintisiz veri toplayacak.
ANTARKTİKA’DA ELDE EDİLEN BİLİMSEL KAZANIMLAR
9 sefer boyunca Türk bilim insanları birçok önemli çalışmaya imza attı:
Atmosfer ve okyanus gözlemleri ile Antarktika ve Kuzey Kutbu arasındaki etkileşimler incelenerek küresel iklim modellerine katkı sağlandı.
Deniz seviyesi değişimleri ve okyanus akıntıları milimetrik hassasiyetle ölçüldü.
Yeni bakteri ve liken türleri keşfedilerek tıp ve eczacılık alanında yeni ilaç geliştirme potansiyeli araştırıldı.
Mikroplastik varlığı incelenerek küresel kirliliğin Antarktika’ya ulaşım yolları haritalandırıldı.
Horseshoe Adası’na kurulan GNSS istasyonları ile yer kabuğu hareketleri takip edilirken, küresel konumlandırma sistemleri için kritik veri sağlandı.
KUTUP BÖLGELERİ KOORDİNASYON KURULU İLE STRATEJİK YÖNETİM
Türkiye’nin kutup başarıları sahada olduğu kadar masada da güçleniyor. “Kutup Bölgeleri Koordinasyon Kurulu”, Arktik ve Antarktika’daki hedefleri tek çatı altında birleştiriyor. Kurul, bilimsel seferlerin lojistiğinden diplomatik girişimlere kadar Türkiye’nin elini güçlendiriyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin kutuplardaki varlığını küresel bilimsel yarışta bir zorunluluk olarak nitelendirerek, 14 ülke ile işbirliği anlaşmaları imzalandığını ve 4 ülke ile müzakerelerin sürdüğünü ifade etti. Türkiye, Antarktika Antlaşması’nda istişari taraf olma ve söz hakkı elde etme hedefiyle çalışmalarını kararlılıkla sürdürüyor.
TÜRKİYE, ANTARKTİKA’DA BİLİMLE GÜÇLENİYOR
Türkiye, kendi mühendislik çözümleri ve uluslararası literatüre kazandırdığı makalelerle Antarktika’da önemli bir “kutup gücü” olmayı sürdürmeyi planlıyor. Beyaz Kıta’daki Türk ayak izleri her yeni seferle derinleşirken, Horseshoe Adası’nda dalgalanan ay-yıldızlı bayrak, Türkiye’nin dünyanın en uzak ve zorlu coğrafyalarında bile bilimle var olacağının somut göstergesi oluyor.
